Kapelani Katyńscy

Ksiądz Józef Kacprzak

Kapłan archidiecezji warszawskiej i diecezji łódzkiej, major Wojska Polskiego (pośmiertnie).

Urodzony 2 lipca 1886 roku w Nakwasinie w powiecie płockim. Syn Tomasza i Marii z d. Golatowskiej. W latach 1903–1906 uczęszczał do Szkoły Rzemieślniczej im. Michała Konarskiego w Warszawie. Przez rok uczył się prywatnie. W 1907 roku wstąpił do Metropolitalnego Seminarium Duchownego Świętego Jana Chrzciciela w Warszawie. 10 lipca 1913 roku w warszawskim kościele pw. Świętego Krzyża otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa Kazimierza Ruszkiewicza, sufragana warszawskiego.

Pracę duszpasterską rozpoczął 27 lipca 1913 roku jako wikariusz w parafii pw. Świętego Jana Chrzciciela w Cygowie w dekanacie radzymińskim. Od 13 sierpnia 1913 roku był wikariuszem w parafii pw. Świętego Mikołaja Biskupa w Dobrem w dekanacie radzymińskim. 7 kwietnia 1914 roku został wikariuszem w parafii pw. Świętego Mikołaja w Sochaczewie. Jako wikariusz sochaczewski od sierpnia 1914 roku do 10 lipca 1915 roku pełnił funkcję kapelana w armii rosyjskiej w jednostkach stacjonujących na linii Młodzieszyn – Sochaczew – Bolimów. Od 18 września 1915 roku był wikariuszem w parafii kolegiackiej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Łowiczu. 15 września 1917 roku został wikariuszem w parafii pw. Świętej Elżbiety w Powsinie. 18 maja 1918 roku został skierowany na wikariat w parafii pw. Świętego Antoniego Padewskiego w Tomaszowie Rawskim (obecnie Tomaszów Mazowiecki).

W 1920 roku zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego i jako kapelan uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie wrócił do parafii w Tomaszowie Rawskim. W 1921 roku, z uwagi na fakt że Tomaszów Rawski znalazł się w tej części archidiecezji warszawskiej, z której utworzono diecezję łódzką, został inkardynowany do nowo powstałej diecezji. Jego prośba do arcybiskupa warszawskiego kardynała Aleksandra Kakowskiego z 4 czerwca 1921 roku, w której napisał: Pokornie upraszam Waszą Eminencję o pozostawienie mnie w Archidiecezji Warszawskiej, dla Niej się bowiem święciłem i tu pragnę służyć, tym bardziej że tu się wychowywałem od dziecka, nie została uwzględniona.

1 września 1923 roku został mianowany wikariuszem w parafii pw. Świętej Katarzyny w Zgierzu oraz prefektem w miejscowych szkołach. Od 25 czerwca 1924 roku był wikariuszem w parafii pw. Świętego Andrzeja Apostoła w Łęczycy. Był prefektem w ośmioklasowym Gimnazjum Humanistycznym Żeńskim w Łęczycy. Uczył religii w miejscowym Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim im. ks. Grzegorza Piramowicza. W latach 1924–1927 był kapelanem w więzieniu w Łęczycy. Było to jedne z najcięższych więzień w Polsce i przebywało w nim około 1200 więźniów. W 1925 roku złożył egzamin państwowy, uzyskując prawa do nauki religii w szkołach średnich oraz seminariach nauczycielskich państwowych i prywatnych.

2 lipca 1927 roku został mianowany proboszczem w parafii kolegiackiej pw. Najświętszej Maryi Panny i Świętego Aleksego w Tumie pod Łęczycą. Od 12 kwietnia 1929 roku był proboszczem parafii pw. Świętej Trójcy w Gałkowie w powiecie łódzkim. Jego ówczesna uczennica z Gałkowa, Zofia Kulińska- Wilczek, później wybitna nauczycielka, tak go wspominała: Był bardzo lubiany przez młodzież, ponieważ prowadził katechezy w niezwykle zajmujący sposób, czyniąc je bardziej atrakcyjnymi poprzez własne prace plastyczne. Niepowtarzalne lekcje religii z wdzięcznością wspominają jego uczniowie. W 1930 roku został mianowany kapelanem w Szpitalu Świętej Marii Magdaleny w Łodzi i funkcję tę pełnił do 1939 roku. Był również kapelanem w szpitalu „Juvenat” w podłódzkich Łagiewnikach i kapelanem w łódzkim Azylu „Żłobek”. Ksiądz Kacprzak w różnych okresach lat trzydziestych był również prefektem w wielu łódzkich szkołach: Publicznej Szkole Dokształcającej Zawodowej nr 12, Szkole Handlowej Męskiej, Publicznej Szkole Powszechnej nr 32 i w Publicznej Szkole Powszechnej nr 21 oraz Wieczorowej Miejskiej Szkole Dokształcającej i Zawodowej.

ksiądz Józef Kacprzak
Ksiądz Józef Kacprzak z rodziną Wincentego i Stanisławy Jóźwiak z Warszawy oraz z ich dziećmi Zygmuntem (chrzestny syn) i Andrzejem (siedzący).

W latach 1932–1939 był kapelanem łódzkiego więzienia przy ul. Sterlinga. W latach 1934–1937 pełnił funkcję asystenta diecezjalnego Katolickiego
Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej. W latach 1935–1937 był kapelanem Zgromadzenia Sióstr Pasterek od Opatrzności Bożej posługujących w Szpitalu Świętej Marii Magdaleny w Łodzi.

Od 1938 roku był prefektem w Państwowym Gimnazjum i Liceum Żeńskim im. Emilii Szczanieckiej w Łodzi. W styczniu 1939 roku wizytator diecezjalny
nauki religii ks. Franciszek Jeliński napisał: Katecheta ks. Kacprzak posiada dużo walorów dydaktycznych, dobrą i wyraźną wymowę, uśmiech i pogodne oblicze, ale nie dość jest przygotowany i ma umysł rozproszony. W 1933 roku otrzymał przywilej używania rokiety i kanonickiego mantoletu, a w 1939 roku został kanonikiem honorowym Łódzkiej Kapituły Katedralnej.

Nie wiadomo czy został zmobilizowany do Wojska Polskiego i w jaki sposób we wrześniu 1939 roku znalazł się na wschodnich terenach Polski. Prawdopodobnie w początkach września 1939 roku wymaszerował na wschodnie tereny Polski z łódzkimi policjantami. Dostał się do niewoli sowieckiej na Wołyniu. Został osadzony w punkcie zdawczo-odbiorczym NKWD w Szepietówce, skąd przewieziono go do obozu specjalnego NKWD w Ostaszkowie, gdzie dotarł 1 listopada 1939 roku.

Jego nazwisko znajduje się na niedatowanej „Liście nr 3 dotyczących jeńców obozu ostaszkowskiego” opracowanej przez Wydział Specjalny obozu ostaszkowskiego. 28 lub 29 kwietnia 1940 roku, na podstawie wykazu NKWD sporządzonego w Moskwie, odesłano go do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Kalinińskiego. Jego nazwisko znajduje się na Liście Wywozowej NKWD nr 051/1 z 27 kwietnia 1940 roku, pozycja 4 (sprawa nr 5048/119). Między 29 kwietnia a 1 maja 1940 roku został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w budynku Obwodowego Zarządu NKWD w Kalininie (obecnie Twer). Ciało kapłana oprawcy wrzucili do dołu śmierci w Miednoje, obecnie Polski Cmentarz Wojenny w Miednoje.

Decyzją numer 439/MON z dnia 5 października 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło awansował go pośmiertnie na stopień majora. Awans ogłoszono 9 listopada 2007 roku w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. 17 marca 2010 roku minister sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski nadał mu pośmiertnie Złotą Odznakę „Za zasługi w pracy penitencjarnej” (Zarządzenie nr 3/2/0/2010).

Jego nazwisko umieszczono na tablicy w Katedrze Polowej Wojska Polskiego upamiętniającej kapelanów wojskowych poległych i zamordowanych w latach 1939–1956 pod okupacją sowiecką oraz na tablicy pamiątkowej na pomniku na Cmentarzu Wojennym w Tomaszowie Mazowieckim poświęconym
oficerom WP i funkcjonariuszom Policji Państwowej zamordowanym w Kalininie. 30 maja 1999 roku odsłonięto tablicę upamiętniającą jego postać w archikolegiacie pw. Najświętszej Maryi Panny i Świętego Aleksego w Tumie. Tabliczki epitafijne z jego nazwiskiem znajdują się na ścianie Kaplicy Katyńskiej w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie i na Polskim Cmentarzu Wojennym w Miednoje.

17 grudnia 2009 roku został zgłoszony przez Rodzinę Katyńską w Warszawie razem z 23 kapelanami Wojska Polskiego, jako kandydat do procesu beatyfikacyjnego Męczenników Wschodu (1917–1989).

Bogusław Szwedo, Wierni do końca. Kapelani wojskowi ofiary Zbrodni Katyńskiej, Warszawa 2020, s.75.

Share on facebook
UDOSTĘPNIJ
Komunikaty
Kim byli?

Słowo biskupa polowego

Zamordowanym w Katyniu i innych miejscach na Wschodzie towarzyszyli duchowni różnych wyznań, którzy po wojnie obronnej 1939 roku wraz z żołnierzami trafili do więzień i obozów. Wspierali współwięźniów łaską potajemnie sprawowanych sakramentów świętych, modlitwą, dobrą radą, pociechą, a na koniec trafili do tych samych dołów śmierci w Katyniu, Miednoje, Charkowie i w innych miejscach Golgoty Wschodu.

bp Józef Guzdek Biskup Polowy Wojska Polskiego

Stowarzyszenie Pamięć Kapelanów Katyńskich

Kapelani Katyńscy byli skazani przez wrogów na śmierć i zapomnienie. Przetrwali w pamięci rodzin i nielicznych ocalałych ze zbrodni katyńskiej. Byli wierni do końca. Chcemy ich zachować w narodowej pamięci. Dlatego podejmujemy działania mające na celu ich upamiętnienie.

KRS 0000727503