Buenos Aires: odsłonięto tablicę upamiętniającą Kapelanów Katyńskich

To 58. upamiętnienie Kapelanów Katyńskich, drugie na półkuli południowej i zarazem najdalej na południe wysunięta tablica poświęcona Kapelanom Katyńskim.

Mszy św. przewodniczył i homilię wygłosił ks. prał. płk dr Zbigniew Kępa, postulator fazy wstępnej procesu beatyfikacyjnego Kapelanów Katyńskich. Eucharystię koncelebrowali o. Olaf Kazimierz Bochnak OFM, rektor Polskiej Misji Katolickiej w Argentynie, oraz o. Jerzy Jacek Twaróg OFM, dyrektor Muzeum Wojska Polskiego im. por. dr. Antoniego Sołowieja w Martín Coronado w aglomeracji Buenos Aires.

Przesłanie biskupa polowego

Podczas Mszy św. odczytano okolicznościowe przesłanie biskupa polowego Wojska Polskiego Wiesława Lechowicza. „Nie mogąc być dziś z Wami, powracam myślą do obrazu, którym podzielił się z polskimi biskupami śp. papież Franciszek, syn argentyńskiej ziemi – obrazu mówiącego o sensie posługi duchownych” – napisał ordynariusz wojskowy.

W jednej z rozmów Ojciec Święty przypomniał scenę z filmu „Lotna” Andrzeja Wajdy. Grupa ułanów nie mogła poradzić sobie z koniem. Wówczas pojawił się kapelan, dosiadł zwierzęcia, a między kolano a bok konia włożył monetę. Ruszył galopem i pokonywał przeszkody, pewnie utrzymując się w siodle. Kiedy wrócił, pokazał żołnierzom, że nie zgubił monety. Papież Franciszek odczytywał tę scenę jako obraz zadania człowieka wiary: niezależnie od okoliczności „zachować monetę” – skarb wiary i powierzone dziedzictwo.

„Jeśli odczytać opowieść papieża jako metaforę wierności w sytuacji granicznej, analogia z działalnością Kapelanów Katyńskich jest bardzo wyraźna. Sowiecki obóz był miejscem, w którym łatwo było zwątpić, zrezygnować z codziennej posługi i podporządkować się zakazom. Już sama rzeczywistość obozowa wystarczała, by człowiek stracił nadzieję: stłoczenie i choroby odbierały oficerom siły, śmiertelnym wrogiem było przygnębienie, a serca trawiły lęk o rodziny i niepewność jutra. Sowieci chcieli Polakom wybić Boga z głowy – uderzenie w religię było jednym z elementów niszczenia polskiej tożsamości” – podkreślił biskup polowy.

Jak zaznaczył, kapłani pomimo grożących im kar nadal potajemnie pełnili posługę. Przekonywali współwięźniów, że klęska wrześniowa nie oznacza końca Polski, niewola nie odbiera godności, a cierpienie nie jest znakiem opuszczenia przez Boga.

„Kapelani byli dla żołnierzy strażnikami nadziei”

biskup polowy Wiesław Lechowicz

Homilia ks. Zbigniewa Kępy

W homilii ks. Kępa, nawiązując do niedzielnych czytań, wskazał, że zadaniem kapelana wojskowego jest strzec żołnierskich sumień.

„Każdy żołnierz zmobilizowany do obrony niepodległości kraju zostaje postawiony wobec wielkich wyzwań. Musi być zdeterminowany i gotowy do walki, a z drugiej strony nie może zatracić człowieczeństwa. W czasie wojny istnieje wielka pokusa, aby szafować ludzkim życiem i mścić się za zniszczenia oraz cierpienia wyrządzone przez wroga. Kapelan wojskowy ma być stróżem żołnierskich sumień. Ma być z żołnierzami podczas walki, ale także w chwilach klęski i niewoli” – mówił kaznodzieja.

Podkreślił, że takimi stróżami sumień byli kapelani towarzyszący polskim żołnierzom po napaści Niemiec na Polskę 1 września 1939 r. i agresji Związku Sowieckiego 17 września 1939 r.

„W tym miejscu, w Buenos Aires, pragniemy dać o nich świadectwo i zachęcić do modlitwy o ich beatyfikację. Prywatnie można się do nich modlić, wzywając ich wstawiennictwa” – powiedział ks. Kępa.

Wyróżnienia i odsłonięcie tablicy

Na zakończenie Eucharystii, w imieniu biskupa polowego Wojska Polskiego, ks. Zbigniew Kępa wręczył o. Olafowi Bochnakowi OFM oraz Witoldowi Romanowi Starży-Kopytyńskiemu, prezesowi Związku Polaków w Argentynie (UPRA), medale „Błogosławiony Ksiądz Jerzy Popiełuszko”. Odznaczenia są wyrazem wdzięczności za ich zaangażowanie w powstanie upamiętnienia Kapelanów Katyńskich w Argentynie.

Po Mszy św. uczestnicy uroczystości zgromadzili się przed świątynią. Tablicę odsłonili Alicia Irene Falkowski, była ambasador Republiki Argentyńskiej w Polsce; Jan Stanisław Ciechanowski, chargé d’affaires a.i. Ambasady RP w Buenos Aires; o. Olaf Bochnak OFM oraz Witold Starża-Kopytyński. Następnie duchowni odmówili modlitwę błogosławieństwa i poświęcili tablicę. Jej umieszczenie na ścianie Kościoła Polskiego pw. Matki Bożej z Guadalupe ma szczególną wymowę ze względu na historię świątyni oraz jej wieloletnie związki z polską społecznością w Argentynie.

Uroczystość zakończyła wspólna modlitwa za zmarłych przy kolumbarium znajdującym się obok kościoła. Spoczywają w nim zasłużeni przedstawiciele argentyńskiej Polonii, m.in. płk Władysław Dąbrowski – żołnierz Armii Andersa; Roman Mazurkiewicz – pracownik służby konsularnej II Rzeczypospolitej; por. Lesław Roman Starża-Kopytyński – uczestnik kampanii 1939 r. i walk we Francji; Andrzej Tadeusz Garliński – wieloletni działacz Związku Polaków w Argentynie; Wojciech Moroz – prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Argentynie; Zygmunt Białobrzeski – działacz polonijny związany z polską prasą emigracyjną; Roman Ciechanów – związany ze służbą dyplomatyczną i polską prasą w Buenos Aires, oraz Witold Szyszkowski – aktywny przedstawiciel miejscowej Polonii. W kolumbarium umieszczono również ziemię z grobów żołnierzy Armii Krajowej w Warszawie, przywiezioną w 1967 r.

Kim byli Kapelani Katyńscy

Kapelani Katyńscy byli duchownymi Wojska Polskiego różnych wyznań, którzy po agresji Związku Sowieckiego na Polskę we wrześniu 1939 r. znaleźli się w sowieckiej niewoli. Dzielili los polskich oficerów przetrzymywanych w obozach NKWD, pełniąc wśród nich posługę duszpasterską i niosąc współwięźniom duchowe wsparcie. Wiosną 1940 r. zostali zamordowani przez NKWD wraz z tysiącami polskich jeńców.

Upamiętnienie w Buenos Aires jest częścią prowadzonego przez Stowarzyszenie Pamięć Kapelanów Katyńskich dzieła przywracania pamięci o ich życiu, posłudze i ofierze.