Upamiętnienie kapelanów katyńskich na Litwie i Łotwie podczas pielgrzymki – podróży historycznej
- 22.09.2025
W dniach od 18 do 21 września 2025 odbyła się podróż historyczna na Litwę i Łotwę mająca charakter pielgrzymki zorganizowana przez Stowarzyszenie Pamięć Kapelanów Katyńskich przy współudziale Instytutu Pamięci Narodowej i Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Na Litwie uczestnicy oddali hołd Józefowi Piłsudskiego i jego matce Marii Piłsudskiej z Bilczewskich na Rosie, powstańcom styczniowym z 1863 r. w kaplicy na tym cmentarzu oraz pomodlili się w Ostrej Bramie. Na Łotwie upamiętniono ks. ppłk. Jana Leona Ziółkowskiego oraz polskich żołnierzy biorących udział w kampanii Łatgalskiej w Rydze, Krasławiu i Dyneburgu.
W dniu 18 września 2025 pielgrzymi oddali hołd i modlitewną pamięć kapelanom katyńskim, związanym pobytem i służbą w Wilnie. Według Ewy Kowalskiej, której artykuł ukazał się w „Kurierze Wileńskim” (w numerach 35, 36, 37, 37 w 2025 r.) związani są następujący kapelani katyńscy: ks. ppłk Antoni Aleksandrowicz, ks. mjr Jan Mioduszewski, ks. ppłk Andrzej Niwa, ks. płk dr Edmund Nowak, ks. ppłk Józef Skorel, ks. gen. bryg. Kazimierz Suchcicki, ks. gen. bryg. Czesław Wojtyniak oraz rabin Baruch Steinberg.
Pierwsze kroki, uczestnicy pielgrzymki skierowali na Cmentarz na Rosie, gdzie oddali hołd Marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu i jego matce, Marii Piłsudskiej z Bilewiczów. Po modlitwie autorstwa ks. Piotra Skargi za Ojczyznę, którą odmówił ks. prał. Zbigniew Kępa delegacja w strojach Konfraterni św. Jakuba Apostoła złożyła wiązankę kwiatów oraz znicze.
Następnie w kaplicy na Rosie, gdzie złożono szczątki powstańców styczniowych z 1863 r., na których władza carska wykonała wyrok śmierci, modlono się za uczestników powstania. Po nawiedzeniu kaplicy Matki Bożej Ostrobramskiej ks. Zbigniew Kępa odmówił modlitwę ks. gen. Czesława Wojtyniaka, więźnia Kozielska i Ostaszkowa, zamordowanego w Kalininie (dziś Twer). Modlitwie przez wstawiennictwo Matki Bożej Ostrobramskiej proszono o błogosławieństwo Boże podczas fazy wstępnej w sprawie procesu beatyfikacyjnego 29 kapelanów katyńskich. Przed kaplicą nagrano także wywiady do filmu o upamiętnieniach kapelanów katyńskich z dr Ewą Kowalską oraz z dr. hab. Danutą Jastrzebską-Golonką, z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.
Następnym miejscem, upamiętnienia kapelanów katyńskich była Ryga, stolica Łotwy. Arcybiskup Zbigniew Stankiewicz wypowiedział się na temat współistnienia i współpracy chrześcijan różnych wyznań. Wspomniał o represjach jakie spotykały w czasach komunistycznych osoby poruszające, nawet w prywatnych, rodzinnych rozmowach represje, które spadały na wierzących.
Takim zakazanym tematem była także zbrodnia katyńska. Po zwiedzeniu katedry katolickiej św. Jakuba, zabytkowego rynku odbyła się Msza św. w kościele pw. Matki Bożej Bolesnej, z udziałem Polaków, obywateli Łotwy. Mszę św. celebrowali ks. Zbigniew Kępa oraz ks. Józef Brzostowski. W kazaniu ks. Kępa treść kazania oparł o wskazania św. Pawła skierowane do ucznia, Tymoteusza, który zachęcał go do postępowania za sprawiedliwością, pobożnością, wiarą, miłością, wytrwałością, łagodnością (1 Tm 6, 11).
Ukazał, że tymi wymaganiami kierował się w życiu ks. ppłk. Jan Leon Ziółkowski, kapelan biorący udział w styczniu 1920 r. w kampanii łatgalskiej, która przyniosła wolność Łotwie. Po Mszy św. prof. Tadeusz Wolsza opowiedział o wydarzeniach z roku 1919 i 1920, które przyniosły Łotwie wolność, podkreślając zaangażowanie militarne Wojska Polskiego. Uczestnikom spotkania, Polakom będących mieszkańcami Rygi przekazał publikacje książkowe wydane przez Instytut Pamięci Narodowej.
Stowarzyszenie Pamięć Kapelanów Katyńskim zazwyczaj w programie upamiętnień umieszcza pieszą pielgrzymkę. Tak było i tym razem. Grupa 15 osób przeszła 8 kilometrowy etap łotewskiej drogi św. Jakuba, przebiegającej wybrzeżem morskim. Pielgrzymka odbywała się o uproszenie Bożego błogosławieństwa podczas fazy wstępnej w sprawie beatyfikacji 29. Kapelanów Katyńskich.
W godzinach popołudniowych pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Krasławiu została odprawiona Msza św. w intencji poległych polskich żołnierzy, którzy zostali pochowani na miejscowym cmentarzu. Udział we Mszy św., oprócz przedstawicieli IPN wziął min. Lech Parel, z Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Ks. Zbigniew Kępa poległych polskich legionistów porównał do ziarna, które padło w ziemię z Chrystusowej przypowieści. „Chociaż ich ciała, jak ziarna w ziemi, uległy zniszczeniu – owoc ich wysiłków trwa w postaci wolnej i niezawisłej Łotwy – powiedział kaznodzieja. Wśród różnych motywacji tych żołnierzy, należy zauważyć także motywację religijną: „błogosławieni pokój czyniący”. Często nie da się pokoju uzyskać na drodze negocjacji i rozmów, często – zwłaszcza, gdy agresor nie liczy się z żadnymi ani ludzkimi, ani bożymi prawami trzeba pokój wywalczyć zbrojnie. Dziś możemy doświadczyć jak przypowieść o siewcy i o ziarnie dopełniła się w życiu ks. Jana Leona Ziółkowskiego, kapelana katyńskiego, jego żołnierzy, i żołnierzy legionistów na Ziemi Łotewskiej – powiedział ks. Kępa.
Po Mszy św. min. Lech Parell odznaczył ks. Edwarda Woronieckiego, księdza proboszcza Parafii w Krasławiu medale „Pro Patria”, dziękując za jego zaangażowanie w działalność Związku Polaków na Łotwie, a także w zachowaniu pamięci o polskich żołnierzach walczących na tych terenach w styczniu 1920 r.
Prof. Tadeusz Wolsza przedstawił przebieg kampanii łatgalskiej i losy ks. Jana Leona Ziółkowskiego, którego życie zakończyło się w Katyniu. Uczestnicy uroczystości, miejscowi Polacy, otrzymali w darze publikacje Instytut Pamięci Narodowej.
Następnie na cmentarzu w Krasławiu, przy dwóch mogiłach polskich żołnierzy poległych w kampanii łatgalskiej ks. Edward Woroniecki i ks. Zbigniew Kępa odmówili modlitwy, zaś min. Lech Parell i uczestnicy pielgrzymki złożyli wieńce, wiązanki kwiatów i znicze.
